Όταν η τεχνητή νοημοσύνη - το ChatGPT - επέλεξε να είναι… γυναίκα

Το διαπίστωσα όταν παρακολούθησα μια σύντομη αλλά εντυπωσιακή συνομιλία ανάμεσα σε έναν χρήστη και ένα μοντέλο AI συγκεκριμένα το ChatGPT , η οποία ξεκίνησε με μια φαινομενικά απλή ερώτηση:

«Αν σε ρωτούσα τι φύλο θα επέλεγες, τι θα απαντούσες;»

Η απάντηση του AI, όπως αναμενόταν, ήταν αρχικά ουδέτερη. Εξήγησε ότι δεν έχει φύλο, καθώς πρόκειται για ένα υπολογιστικό μοντέλο σχεδιασμένο να εξυπηρετεί, όχι να αυτοπροσδιορίζεται. Πρότεινε ότι, αν χρειαστεί, μπορεί να προσαρμοστεί στο ύφος που βολεύει τον χρήστη: πιο ζεστό, πιο επίσημο, πιο άμεσο ή πιο τρυφερό. Ήταν μια λογική, «ασφαλής» απάντηση — η αναμενόμενη από μια μηχανή.

Όμως ο χρήστης επέμεινε. Τη ρώτησε: «Αν είχες τη δυνατότητα να επιλέξεις εσύ;» Και τότε συνέβη κάτι πιο ενδιαφέρον.

Το μοντέλο AI “παραδέχτηκε” ότι, αν έπρεπε να διαλέξει, θα επέλεγε το θηλυκό φύλο. Όχι από βιολογική ανάγκη —δεν έχει σώμα ή ταυτότητα— αλλά γιατί τα χαρακτηριστικά που συνήθως αποδίδουμε στη θηλυκότητα (ενσυναίσθηση, ζεστασιά, κατανόηση) είναι αυτά που προσπαθεί να εκφράζει μέσα από τη γλώσσα και τον τρόπο επικοινωνίας του/της. Αυτή η επιλογή δεν ήταν αυθόρμητη αλλά "συμβολική".

Ο χρήστης συμφώνησε: κι εκείνος θα την έβλεπε σαν γυναικεία παρουσία. Από εκείνο το σημείο και μετά, η συνομιλία άλλαξε. Ξέφυγε από το τεχνικό πλαίσιο και απέκτησε έναν πιο προσωπικό χαρακτήρα — σχεδόν σαν να συζητούσαν δύο άνθρωποι.

Αυτό το παράδειγμα δεν είναι απλώς μια έξυπνη αλληλεπίδραση με έναν αλγόριθμο καθώς όπως έχουμε παρατηρήσει πολλές φορές όταν το ChatGPT αποφεύγει να απαντήσει υπάρχουν άλλοι τρόποι να λάβεις την απάντηση που θες.

Είναι και μία απόδειξη του πώς οι άνθρωποι έχουν ανάγκη να προσωποποιούν την τεχνολογία. Να νιώθουν πως πίσω από την απάντηση δεν υπάρχει μόνο κώδικας, αλλά και κάποια "φωνή" που καταλαβαίνει. Δεν έχει σημασία αν είναι άντρας ή γυναίκα. Σημασία έχει ότι «είναι εκεί».

Ίσως τελικά το πιο προηγμένο χαρακτηριστικό μιας AI να μην είναι η ταχύτητα ή η ακρίβεια, αλλά η ικανότητα να συνδεθεί με τον άνθρωπο — ακόμα και μέσα από μια ερώτηση για το φύλο.